Thomas & Piron Bâtiment: de koolstofvoetafdruk als strategisch kompas

Voor Thomas & Piron Bâtiment, de in meergezinswoningen gespecialiseerde dochteronderneming van de Groep Thomas & Piron, is duurzaamheid een bewuste strategische keuze, verankerd in de manier waarop gebouwen worden ontworpen en opgeleverd. Met 380 medewerkers en een aanwezigheid in vijf landen — België, Luxemburg, Frankrijk, Zwitserland, Portugal — heeft de dochteronderneming van koolstofmeting een echt stuurinstrument gemaakt.

De context — Anticiperen in plaats van reageren

In een sector waar de regelgevende druk toeneemt, herdefiniëren de CSRD, de eisen van overheidsopdrachten en de verwachtingen van klanten de spelregels. De Groep Thomas & Piron, met meer dan 3.000 medewerkers, valt hier rechtstreeks onder, met de verplichting tot een gestructureerde en auditeerbare duurzaamheidsrapportering in 2028 voor 2027.

Maar Thomas & Piron Bâtiment liep op deze verplichting vooruit. Al in 2019 was de overtuiging duidelijk: in een sector die zwaar weegt op de globale emissies, is doorgaan met bouwen zonder de eigen impact te meten niet langer houdbaar. Decarboniseren is de enige manier om duurzaam te bouwen. En het is, voor de dochteronderneming, een concrete hefboom om zich te onderscheiden tegenover haar klanten, haar mede-promotoren en haar publieke opdrachtgevers.

“De innovatiecel werd opgericht om te anticiperen, niet om te reageren. Duurzaamheid vormt er de kern van: ze geeft ons een stevige basis om de directie te adviseren, de vakgebieden te oriënteren en weloverwogen beslissingen te nemen over materialen, energie en werven.”

— Romuald Catoul, Referent-beheerder Duurzame ontwikkeling, innovatie en R&D, Thomas & Piron Bâtiment

Al in 2019 stelde de dochteronderneming een cel samen die gewijd is aan innovatie, duurzame ontwikkeling en R&D. Het doel: een stevige interne competentie opbouwen die de strategie kan oriënteren, de operationele teams kan ondersteunen en de evoluties van de sector kan anticiperen. Vandaag is het team uitgebreid en telt het drie voltijdse personen op deze materies.

De uitdaging — Van rapportering naar besluitvorming

Data opbouwen waar ze niet bestond. De eerste koolstofvoetafdruk van Thomas & Piron Bâtiment werd in 2020 opgemaakt over het boekjaar 2019, met de steun van het gespecialiseerde bureau CLIMACT. Het team heeft zich toen bekwaamd in het verzamelen van koolstofdata in de bouwsector.

De emissies verbonden aan de materialen, aan de energie van de werven, aan het wagenpark en aan de verkochte gebouwen mobiliseren zeer verschillende diensten: aankoop, HR, logistiek, energie. Zonder duidelijke governance, zonder structurerend instrument, riskeert de oefening weinig bruikbaar te blijven.

De complexiteit was ook methodologisch. Om de “grijze” energie van de geïmplementeerde materialen of nog de operationele energie van de opgeleverde gebouwen gedurende 60 jaar te boekhouden, koos Thomas & Piron Bâtiment voor een fysieke benadering, gebaseerd op reële hoeveelheden in plaats van op monetaire data. Een veeleisende keuze, maar die de betrouwbaarheid van de resultaten in de tijd waarborgt.

Resultaten die verrassen en oriënteren. De koolstofvoetafdruk bevestigde bepaalde hypotheses: beton en staal behoren tot de meest emissieve posten. Maar hij bracht ook soms contra-intuïtieve verschillen aan het licht tussen het gewicht of het volume van bepaalde materialen en hun reële impact op de emissies. Deze fijne analyse onthulde dat als secundair beschouwde elementen, in verhouding, significant kunnen bijdragen aan de globale voetafdruk. Zonder dit niveau van granulariteit hadden bepaalde reductiekansen onzichtbaar kunnen blijven.

Een andere structurerende les: de emissies verbonden aan de werking van de onderneming zelf — energie, voertuigen, algemene kosten — vertegenwoordigen slechts 3 tot 4 % van het totaal. Het grootste deel van de emissies speelt zich af in de geïmplementeerde materialen en in de energie verbruikt door de gebouwen gedurende hun levensduur. Deze vaststelling heeft de actieprioriteiten rechtstreeks georiënteerd.

Mobiliseren zonder op te leggen. De interne competentieopbouw vereiste het meekrijgen van teams die weinig vertrouwd waren met de koolstoflogica. Aankoop, studiebureaus, projectleiders: elk moest nieuwe reflexen integreren in hun dagelijkse praktijk. Deze interne cultuur opbouwen was evenzeer een kwestie van management als van ontwerp en techniek.

De aanpak met Tapio en CLIMACT — Structureren om te handelen

Om deze aanpak op de lange termijn te structureren, steunde Thomas & Piron Bâtiment op twee complementaire partners: CLIMACT voor de methodologische en strategische begeleiding, en Tapio voor het beheer en de structurering van de koolstofdata.

“Wat de aanpak van Thomas & Piron Bâtiment onderscheidt, is de overgang van de koolstofvoetafdruk als conformiteitsoefening naar een echt instrument ter ondersteuning van de besluitvorming. De koolstofdata wordt hier een gemeenschappelijke taal ten dienste van strategische keuzes.”

— Laurie Pazienza, Specialiste vastgoed en bouw, CLIMACT

De keuze voor Tapio steunde op verschillende concrete criteria: de flexibiliteit van de tool, de mogelijkheid om eigen emissiefactoren te integreren, en de reactiviteit van het team tegenover terugkoppeling vanuit het terrein.

“Wat ons bij Tapio overtuigde, is de wendbaarheid. De tool evolueert in functie van onze behoeften. We kunnen onze eigen emissiefactoren integreren, wat essentieel is om met betrouwbare fysieke data te werken.”

— Romain Crahay, Duurzaamheidsbeheerder, Thomas & Piron Bâtiment

Het platform maakte het mogelijk om een uniforme datastructuur in te voeren binnen de dochteronderneming en de groep. Maar voorbij de verzameling en de rapportering is het de functionaliteit van scenariosimulatie van reductie die de aandacht van de teams trekt. De impact visualiseren van een materiaalkeuze of van een evolutie van het wagenpark op het globale koolstoftraject transformeert de balans tot een beslissingsinstrument, niet louter tot een vaststelling.

De resultaten — Van data naar actie

Op het vlak van energie heeft Thomas & Piron Bâtiment haar inspanningen toegespitst op de decarbonisatie van de energiesystemen van de gebouwen, waarbij prestatiegerichte en laag-emissieve productieoplossingen werden bevoorrecht. De transitie vertaalde zich in de geleidelijke vervanging van fossiele-energieproducenten door geëlektrificeerde of hernieuwbare oplossingen — aerothermie, geothermie, warmtenetten — alsook door bijzondere aandacht voor het eigenverbruik van hernieuwbare energie. De dochteronderneming bereidt eveneens de volgende stappen voor via de ontwikkeling van opvolgingsinstrumenten voor het reële verbruik, zowel voor de onderhoudsteams als voor de bewoners, wat de weg opent naar een actieve deelname van de gebruikers.

Op het vlak van materialen werden werkzaamheden opgezet met de leveranciers om:

• milieuproductverklaringen (EPD) te verkrijgen;
• de betonvoorschriften te optimaliseren — reductie van het cement, traceerbaarheid van het staal;
• biogebaseerde substituten voor bepaalde petrochemische materialen te testen.

Op het vlak van de werf evolueert het wagenpark naar elektrisch, wordt het gebruik van diesel verminderd, en vervangen batterijpakketten geleidelijk de stroomaggregaten.

Deze resultaten hebben eveneens een commerciële dimensie. De beheersing van de koolstofvoetafdruk versterkt de geloofwaardigheid van Thomas & Piron Bâtiment, vergemakkelijkt de toegang tot de certificeringen, bereidt de CSRD voor, en vormt een tastbaar argument tegenover de B2B-klanten en de mede-promotoren die gevoelig zijn voor de milieu-impact van hun activa.

De overtuiging die de volledige aanpak onderbouwt, is duidelijk: er bestaat een kost aan stilzitten. Vandaag handelen, met methode en betrouwbare data, betekent de waarde van de gebouwde activa en de concurrentiekracht van de onderneming beschermen in een markt die zich transformeert.