Welke impact heeft thuiswerk op de koolstofvoetafdruk van je onderneming?

Thuiswerk wordt steeds populairder omwille van de voordelen voor de mentale gezondheid, de productiviteit en het milieu. Tegelijkertijd zijn maar weinigen op de hoogte van de mogelijke rebound-effecten op het vlak van broeikasgasemissies. De milieu-impact van thuiswerk is complexer dan we denken, want de indruk dat we emissies “uitsparen” door thuis te werken, kan ervoor zorgen dat we bij andere gelegenheden net méér uitstoten.

In het volgende artikel overlopen we de belangrijkste emissiecategorieën van de koolstofvoetafdruk van een onderneming die door thuiswerk worden beïnvloed, en ontdekken we hoe je thuiswerk duurzamer kunt maken.

Welke impact heeft thuiswerk op mobiliteit?

Volgens het Franse Agentschap voor de Ecologische Transitie (ADEME) kan één dag per week thuiswerken jaarlijks ongeveer 271 kg CO₂e besparen. Dit voordeel komt vooral door de vermindering van de pendelafstanden van de werknemers.

Tegelijkertijd is het essentieel om je bewust te zijn van de mogelijke rebound-effecten om de voordelen van deze praktijk maximaal te benutten.

Zo kan thuiswerk werknemers ertoe aanzetten om verder van hun kantoor te gaan wonen, waardoor hun woon-werkverkeer langer en dus mogelijk vervuilender wordt. Een studie van de ADEME over de rebound-effecten van thuiswerk toont aan dat thuiswerk de mobiliteit voor boodschappen, vrijetijdsactiviteiten en weekenduitstapjes kan doen toenemen. Deze studie wil de milieuvoordelen van thuiswerk niet ontkennen – integendeel, ondanks de rebound-effecten blijft thuiswerken nog steeds gunstig.

Het is echter een herinnering dat zelfs als deze praktijk de mobiliteitsemissies gelinkt aan werk vermindert, ondernemingen en werknemers in alle activiteiten inspanningen moeten blijven leveren om rebound-effecten te vermijden. Bij het inschatten van de voordelen van thuiswerk moet je altijd kijken naar wat thuiswerk vervangt. Als het korte fietsritten vervangt, zal het duidelijk een andere impact hebben dan wanneer het autoritten vervangt.

Het effect van thuiswerk op het energieverbruik

Mensen die thuiswerken stoten mogelijk meer emissies uit die gelinkt zijn aan energieverbruik (elektriciteit, verwarming enz.), afhankelijk van de context en de inrichting van hun thuiskantoor. Als iemand bijvoorbeeld alleen in een vrijstaande woning woont en die helemaal verwarmt tijdens de koudere maanden, zullen de verwarmingsgerelateerde emissies hoger liggen dan wanneer die persoon de verwarming zou uitzetten en naar kantoor zou gaan, waar de verwarming mogelijk gedeeld wordt door meerdere mensen. Om energie te besparen en emissies te vermijden, zouden werknemers zich moeten informeren over hoe ze hun woning op een verantwoorde en efficiënte manier kunnen verwarmen.

Nog iets om rekening mee te houden, is of de kantoren ook verwarmd worden wanneer de mensen thuis zijn – jammer genoeg is dat meestal het geval. Idealiter zouden ondernemingen het thuiswerk zo moeten organiseren dat de periode waarin het kantoor verwarmd wordt, verkort wordt.

Technologiegebruik bij thuiswerk

Thuiswerk kan bijdragen aan hogere koolstofemissies die gelinkt zijn aan technologie.

Dat is het geval wanneer ondernemingen dubbele apparatuur aanbieden (zoals een extra tweede scherm of een laptop enkel voor thuiswerk) om het thuiswerken comfortabeler te maken. Deze redundantie van technologie verhoogt de koolstofvoetafdruk van de onderneming en heeft een negatieve invloed op andere categorieën, zoals afvalbeheer.

Een ander vaak over het hoofd gezien aspect van de digitale koolstofvoetafdruk van een onderneming is het toegenomen communicatievolume bij thuiswerk. Thuiswerk stimuleert frequentere e-mailuitwisselingen, berichten en videogesprekken. Ook al lijkt de koolstofvoetafdruk van digitale technologie relatief klein in vergelijking met mobiliteitsgerelateerde emissies (ze is goed voor 4% van de wereldwijde koolstofvoetafdruk), toch vormt ze een belangrijk deel van de koolstofvoetafdruk van sommige ondernemingen.

Daarom raden we aan om het communicatievolume tot een minimum te beperken en “emissiebesparende” acties toe te passen, zoals de camera uitzetten tijdens videogesprekken wanneer dat niet nodig is. Idealiter zou de week ook zo georganiseerd worden dat vergaderingen plaatsvinden op de dagen dat mensen naar kantoor komen, terwijl de thuiswerkdagen gewijd zouden worden aan taken die zelfstandig kunnen worden uitgevoerd.

Hoe kun je thuiswerk duurzamer maken?

Zoals we hebben gezien, kan thuiswerk deel uitmaken van de koolstofreductiestrategie van een onderneming, maar het is geen wondermiddel. Zoals altijd is klimaatverandering een wereldwijde en complexe uitdaging die alleen kan worden aangepakt via meerdere, gelijktijdige acties.

Helaas bestaat er geen one-size-fits-all-oplossing om thuiswerk duurzamer te maken en rebound-effecten te vermijden, want de verantwoordelijkheid ligt zowel bij de onderneming als bij het individu. Toch volgt hier een lijst van oplossingen die je onderneming kan implementeren.

1. Neem milieuoverwegingen op in je thuiswerkbeleid

Door duurzame richtlijnen in je thuiswerkbeleid te integreren, kun je je werknemers leren hoe ze hun milieu-impact bij thuiswerk kunnen verminderen. Je kunt bijvoorbeeld tips opnemen over het optimaal gebruiken van energie en technologie (bv. je computer niet aan laten staan tijdens een pauze, e-handtekeningen aanmaken en gebruiken om papierverspilling te vermijden enz.).

2. Moedig werknemers aan om thuis over te schakelen op hernieuwbare energiebronnen en ondersteun hen daarbij

Door je werknemers in staat te stellen over te stappen op leveranciers van hernieuwbare energie of zonnepanelen te installeren, verminder je de koolstofvoetafdruk en sluit je aan bij het duurzaamheidsengagement van je onderneming.

3. Organiseer workshops met werknemers om hen bewust te maken van milieukwesties

Om bewustzijn rond duurzame praktijken bij thuiswerk te creëren, kun je overwegen om workshops te organiseren waarin je werknemers hun persoonlijke koolstofvoetafdruk berekenen, zoals 2tonnes-workshops. Andere workshops gaan over het verlengen van de levensduur van digitale technologieën, het vermijden van het rebound-effect en duurzamere mobiliteitsopties.

4. Werk samen met bedrijven voor tweedehandskantoormateriaal, upcyclingbedrijven enz.

Om bewustzijn rond duurzame praktijken bij thuiswerk te creëren, kun je overwegen om workshops te organiseren waarin je werknemers hun persoonlijke koolstofvoetafdruk berekenen, zoals 2tonnes-workshops. Andere workshops gaan over het verlengen van de levensduur van digitale technologieën, het vermijden van het rebound-effect en duurzamere mobiliteitsopties. Door een “bring-your-own-device”-beleid in te voeren, vermijd je dubbele technologische apparatuur.

“Thuiswerkbeleid moet goed doordacht zijn zodat het ecologisch zinvol is. Anders dreigt het voordeel van de actie verloren te gaan.”

Fanny Hermand, Carbon expert bij Tapio

Conclusie

De thuiswerkemissies van werknemers zijn indirecte scope 3-emissies, waardoor ondernemingen het vaak moeilijk hebben om ze significant te beheren en te verminderen. Toch is het van fundamenteel belang dat ondernemingen ze aanpakken, aangezien scope 3-emissies meer dan 70% van de koolstofvoetafdruk van een bedrijf vertegenwoordigen. Daarom adviseren we bedrijven om samen te werken met duurzaamheidsexperts die voor elke onderneming oplossingen op maat van haar aard en context kunnen aanbieden.

Begrijp de koolstofvoetafdruk van je onderneming

Neem contact met ons op