Emissiefactoren: alles wat je moet weten voor je koolstofrapport

Hoe kies ik de juiste emissiefactor?

Welke databanken met emissiefactoren heb ik nodig voor mijn koolstofrapport?

Hoe beheer ik meerdere databanken?

Als je net begonnen bent met koolstofrapporten, heb je jezelf deze vragen waarschijnlijk al gesteld.

Je weg vinden in koolstofbeheer kan een uitdaging zijn, zeker als je wilt dat je koolstofrapport nauwkeurig is. In dat geval heb je nauwkeurige emissiefactoren nodig om de evolutie van koolstofvoetafdrukken te meten en op te volgen.

Maar met zoveel bronnen en methodologieën, hoe selecteer je de juiste emissiefactor en beheer je meerdere databanken op een efficiënte manier?

In dit artikel verkennen we emissiefactoren (EF’s), hoe ze worden berekend en waar je ze vindt. We bespreken ook hoe je de juiste databanken met emissiefactoren kiest aan de hand van praktische gebruikssituaties, en hoe het Tapio-platform je helpt om je weg te vinden in deze complexiteit.

Wat zijn emissiefactoren?

Een emissiefactor is een coëfficiënt die de hoeveelheid broeikasgasemissies (BKG) bepaalt die door een specifieke activiteit wordt geproduceerd.

Door de activiteitsgegevens (bv. verbruikte energie, door werknemers afgelegde afstand enz.) te vermenigvuldigen met de emissiefactor, kun je de gegenereerde emissies inschatten, doorgaans uitgedrukt in CO₂-equivalent (CO₂e). CO₂e is een gestandaardiseerde eenheid die verschillende broeikasgassen omvat, zoals koolstofdioxide, methaan, lachgas en gefluoreerde gassen.

Bij het gebruik van emissiefactoren is het belangrijk om te onthouden dat ze gepaard gaan met een zekere mate van onzekerheid. Elke databank kent een onzekerheidspercentage toe op basis van de hypotheses en methodologieën die gebruikt werden om de EF te berekenen. Deze gegevens worden meegenomen bij het berekenen van de onzekerheid van het volledige koolstofrapport.

Waar vind je emissiefactoren: databanken met emissiefactoren

Emissiefactoren zijn beschikbaar via verschillende databanken, die gratis kunnen zijn of een betalende licentie vereisen. Databanken kunnen algemeen of specifiek voor bepaalde sectoren zijn.

Algemene publieke databanken met emissiefactoren

Sommige gratis publieke databanken met emissiefactoren zijn algemene databanken die meerdere sectoren bestrijken. De meeste databanken zijn specifiek voor een land, aangezien eenzelfde activiteit niet noodzakelijk dezelfde impact op de klimaatverandering heeft, afhankelijk van waar ze plaatsvindt.

Deze databanken zijn bijvoorbeeld nuttig voor dienstenbedrijven.

Voorbeelden van algemene publieke databanken:

• Internationaal: de Emissions Factor Database van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)

• Frankrijk: de Base Empreinte® van het Agentschap voor de Ecologische Transitie (ADEME)

• Verenigd Koninkrijk: de databank met conversiefactoren van het Department for Environment, Food & Rural Affairs

• Verenigde Staten: de Greenhouse Gas Equivalencies Calculator van de U.S. Environmental Protection Agency

Gespecialiseerde publieke databanken met emissiefactoren

Sectorspecifieke databanken bieden nauwkeurigere emissiefactoren voor bepaalde industrieën.

Deze databanken kunnen bijvoorbeeld nuttig zijn voor productie- en bouwbedrijven.

Enkele voorbeelden:

• INIES: Franse databank met gegevens over de bouwsector

• Agribalyse: Franse databank van de ADEME, gespecialiseerd in de voedingsindustrie en landbouwgerelateerde producten

• GLEC-databank (Global Logistics Emissions Council): databank gespecialiseerd in logistiek en de transportsector

Databanken met emissiefactoren onder licentie

Soms moet je een licentie aankopen om toegang te krijgen tot databanken met emissiefactoren.

Databanken onder licentie zijn doorgaans uitgebreider en spelen in op de behoeften van meer specifieke industrieën.

Enkele voorbeelden:

• EcoInvent: een van de meest complete databanken voor bouw- en productiebedrijven. Ze wordt niet alleen gebruikt voor koolstofrapporten, maar ook voor levenscyclusanalyses

• Agri-footprint: een databank gespecialiseerd in gegevens gelinkt aan landbouw en de voedingsindustrie

Hoe kies je de juiste emissiefactor?

De juiste emissiefactor en EF-databank kiezen is essentieel voor een nauwkeurig koolstofrapport. Bij je keuze moet je rekening houden met de volgende factoren: geografie, sector, methodologie, meeteenheid en datum.

1. Geografie: waar je onderneming actief is

Je zult je nationale databank met emissiefactoren moeten kiezen. Als er in jouw land geen nationale databank bestaat, zul je een databank van een nabijgelegen, vergelijkbaar gebied moeten gebruiken.

Emissiefactoren worden beïnvloed door de locatie. Iets dat in Duitsland wordt geproduceerd, moet bijvoorbeeld mogelijk een langere afstand afleggen om vervoerd te worden dan in een kleiner land zoals Nederland. Ook de energiemix in Frankrijk kan minder emissies opleveren dan die van een land zoals Polen, wat de intensiteit van de emissiefactor beïnvloedt.

Voor Belgische ondernemingen gebruikt Tapio de Base Empreinte van de ADEME, omdat er voor België geen vergelijkbare databank bestaat. Er zijn echter emissiefactoren beschikbaar die specifiek zijn voor de Belgische energiemix, dus gebruiken we voor energiegerelateerde activiteitsgegevens EF’s die specifiek zijn voor het Belgische grondgebied.

2. Sector: de bedrijfstak van je onderneming

Afhankelijk van de sector van je onderneming heb je mogelijk meer specifieke emissiefactoren nodig.

Als je een dienstenbedrijf bent, volstaat de Base Empreinte van de ADEME. Maar als je in gespecialiseerde industrieën werkt, zoals de bouw of de productie, en je een nauwkeuriger koolstofrapport wilt, heb je mogelijk EcoInvent nodig, bijvoorbeeld voor bouwmaterialen of grondstoffen.

3. Methodologie: GHG Protocol of Bilan Carbone?

Afhankelijk van de methodologie die je voor je koolstofrapport gebruikt, zul je emissiefactoren anders moeten toepassen.

Sommige databanken zijn namelijk opgesteld volgens de Bilan Carbone-methodologie, andere volgen het GHG Protocol. Wat de EF’s betreft, is het verschil tussen Bilan Carbone en het GHG Protocol de afschrijving van aangekochte goederen.

Dat betekent dat als je een koolstofrapport opstelt volgens het GHG Protocol, je een emissiefactor van de Base Empreinte van de ADEME niet zomaar mag gebruiken. Om hem in overeenstemming te brengen met de GHG Protocol-methodologie, moet je het deel van de ADEME-emissiefactor dat overeenstemt met de afschrijving van aangekochte goederen uitsluiten.

4. Meeteenheid

Emissiefactoren kunnen in verschillende eenheden worden uitgedrukt, zoals kg CO₂e per kWh, kg CO₂e per ton materiaal of een monetaire eenheid (bv. per euro uitgave). De activiteitsgegevens moeten overeenkomen met de eenheden van de gekozen emissiefactor om nauwkeurige berekeningen te garanderen. Zo niet, zul je de meeteenheid van de activiteitsgegevens moeten omrekenen.

5. Publicatiedatum

Emissiefactoren worden periodiek bijgewerkt om veranderingen in technologie en praktijken weer te geven. Verouderde factoren gebruiken kan tot onnauwkeurige rapportering leiden, dus zorg ervoor dat de databank die je gebruikt de meest recente beschikbare versie is.

Gebruikssituaties: meerdere databanken met emissiefactoren gebruiken

In sommige gevallen moet je mogelijk een combinatie van databanken gebruiken. Hier zijn enkele voorbeelden waarin dat nodig kan zijn.

Hoe ingewikkeld dit ook mag klinken, al deze emissiefactoren waren al beschikbaar op het Tapio-platform. Daardoor kon onze carbon expert eenvoudig de meest geschikte emissiefactor vinden, zonder een beroep te moeten doen op externe bronnen of het platform te verlaten.

Gebruikssituatie 1: een Zwitserse fabrikant van luxehorloges

Laten we het voorbeeld nemen van een van Tapio’s klanten: een Zwitserse fabrikant van luxehorloges. In dit geval moesten we drie databanken gebruiken.

• de Base Empreinte van de ADEME voor activiteitsgegevens gelinkt aan meer courante activiteiten

• EcoInvent voor EF’s gelinkt aan grondstoffen, om bijvoorbeeld een onderscheid te kunnen maken tussen verschillende soorten goud die gebruikt worden om de horloges te maken

• energiegerelateerde emissiefactoren die overeenstemmen met de Zwitserse energiemix

Gebruikssituatie 2: Base Design, een internationaal designbureau

Hoewel Base Design een eenvoudiger dienstenbureau is, moesten we toch meerdere databanken met emissiefactoren gebruiken. Dat komt vooral omdat het zowel in België als in de Verenigde Staten actief is. Voor activiteitsgegevens gelinkt aan de Verenigde Staten moesten we de databank van de EPA gebruiken.

Meerdere databanken met emissiefactoren beheren op het Tapio-platform

Verschillende databanken handmatig beheren kan tijdrovend zijn en gemakkelijk tot fouten leiden. Het platform van Tapio vereenvoudigt dit door toegang te bieden tot emissiefactoren uit globale en regionale databanken, zoals ADEME, Ecoinvent, DEFRA en CO2 emissiefactoren.

Op het Tapio-platform kunnen klimaatconsultants:

• Private of publieke databanken met emissiefactoren toevoegen of bewerken

• Individuele emissiefactoren toevoegen of bewerken met dezelfde privacyopties

• Automatisch suggesties voor emissiefactoren ontvangen op basis van de ingevoerde activiteitsgegevens

• De oorsprong en methodologie van elke emissiefactor verifiëren voor kwaliteitsborging

Ontdek het platform

Tapio is een softwareplatform voor koolstofbeheer waarmee ondernemingen en consultants koolstofemissies kunnen berekenen en verminderen.

Boek een demo